Hội thảo “Nâng cao vị thế doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trên thị trường quốc tế: Cách thức và định hướng phát triển”

Nhằm triển khai các hoạt động hỗ trợ các DNVVN Việt Nam phát triển bền vững, hội nhập sâu vào kinh tế thế giới, Viện nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Quốc tế tổ chức hội thảo “NÂNG CAO VỊ THẾ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ: CÁCH THỨC VÀ  ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN” vào ngày 6/8/2014 tại Hà Nội

Hội thảo nhận được sự quan tâm tham gia của 80 đại biểu, bao gồm:
–    Lãnh đạo của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – PGS.TS Phạm Bích San – Phó Tổng thư ký.
–    Đại diện Bộ Công Thương  – PGS.TS Phạm Tất Thắng
–    Sở Công Thương Hà Nội – Ông Lưu Minh Đức – Phó phòng Quản lý Công nghiệp,
– Lãnh đạo và các chuyên gia của 30 Viện, Trung tâm nghiên cứu Khoa học trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, VCCI.
– Chủ tịch, phó Chủ tịch, Tổng thư ký và chuyên gia của 20 Hội, Hiệp hội ngành hàng tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc như Thái Bình, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hải Phòng, ….
– 20 Giám đốc, phó Giám đốc các Doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tp.Hà Nội và các tỉnh phía Bắc.
– Nhiều Phóng viên của các Báo, Tạp chí và các kênh Truyền hình Trung ương: Báo điện tử Chính phủ Việt Nam, Báo Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo Đại biểu Nhân dân, Báo Công  Thương, Vietnam Economic Times….


Hình 1: Toàn cảnh Hội thảo tại Hà Nội

Hội thảo đã nhận được rất nhiều đánh giá, chia sẻ của các chuyên gia, lãnh đạo các doanh nghiệp về thực trạng của Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).
PGS.TS Phạm Bích San, Phó Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng SME Việt Nam còn quá nhỏ, quá đơn giản để bước ra thị trường thế giới.
Theo “Báo cáo đánh giá giữa kỳ tình hình thực hiện kế hoạch phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2011-2015” của Bộ Kế hoạch và Đầu tư gửi Thủ tướng Chính phủ vào cuối tháng 6 vừa qua, số lượng doanh nghiệp SME rút lui khỏi thị trường có xu hướng tăng với số lượng doanh nghiệp (DN) giải thể, ngừng hoạt động trong năm 2013 là 60.700 DN, tăng 11,9% so với 2012 và tăng 12,5% so với 2011.

Hình 2: PGS.TS Phạm Bích San phát biểu tại Hội thảo

Lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp SME cũng có chiều hướng suy giảm. Nếu coi tổng lợi nhuận trước thuế của toàn bộ cộng đồng DN là một chiếc bánh, thì trong năm 2010 lợi nhuận của doanh nghiệp SME chiếm hơn 1/5 nhưng đến năm 2012, mẩu bánh này thu nhỏ chỉ còn 7,26%.
Hiện diện của doanh nghiệp SME Việt Nam trên thị trường thế giới cũng được đánh giá là khá mờ nhạt. Theo báo cáo trên, số lượng doanh nghiệp SME có hoạt động xuất khẩu chỉ ở mức 11.000 DN.
Ông Phạm Bích San cho rằng, tuy có nhiều tổ chức dành cho doanh nghiệp SME tại Việt Nam, nhưng nhiều hoạt động còn chưa đi vào thực chất. Các tổ chức của khối doanh nghiệp SME và nghiên cứu về SME cần là đại diện, là tiếng nói và tập trung đánh giá các chính sách phát triển của Nhà nước trong thời gian vừa qua đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Ngoài ra, những tổ  chức này phải là nơi cung cấp thông tin cho doanh nghiệp SME về tình hình kinh tế, chính sách trong nước, các thị trường xuất khẩu và hoạt động của các doanh nghiệp SME trên thế giới để các doanh nghiệp Việt Nam có được những bài học kinh nghiệm và sự hợp tác trên bình diện toàn cầu. Ông San cũng hi vọng việc hiện diện của đại diện Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ quốc tế  (ISSME) tại Việt Nam sẽ góp phần hỗ trợ SME Việt Nam trên đường ra biển lớn.

PGS.TS Phạm Tất Thắng – nghiên cứu viên cao cấp của Bộ Công Thương đánh giá, hội nhập kinh tế quốc tế đang làm cho biên giới quốc gia mờ đi một cách tương đối, mở ra một thị trường thống nhất rộng lớn trong khu vực và trên phạm vi toàn cầu.
Ông Thắng chỉ ra một số điểm yếu của doanh nghiệp SME Việt Nam để có thể bước ra biển lớn như: Thiếu kiến thức bài bản, các dịch vụ hỗ trợ tư vấn, vốn và nguồn nhân lực phù hợp. Bên cạnh đó, dù những nguyên tắc “tự do hóa”, “không phân biệt đối xử” mở ra khả năng cho mọi doanh nghiệp bước ra biển lớn. Tuy nhiên, ở đó có nhiều “cạm bẫy”, đặc biệt là các rào cản thương mại hay kỹ thuật đang được dựng lên một cách dày đặc. Các doanh nghiệp SME Việt Nam với những hạn chế về nhân lực và trình độ thường không đủ nguồn lực để tiếp cận những thông tin xác thực và ứng phó những rủi ro này.


Hình 3: PGS.TS Phạm Tất Thắng – nghiên cứu viên cao cấp của Bộ Công Thương

Việc thiếu thông tin của doanh nghiệp SME thể hiện rõ qua việc đo lường mức độ hiểu biết của họ đối với Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC). Theo một nghiên cứu của Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) của Singapore được công bố cuối năm 2013 điều tra về nhận thức và sự quan tâm của doanh nghiệp tại các nước ASEAN với AEC, các doanh nghiệp tại Việt Nam có hiểu biết và nhận thức rất hạn chế về AEC: 76% DN không hiểu biết về AEC, 63% DN cho rằng AEC có ảnh hưởng rất ít tới việc kinh doanh của họ, và đa phần không hiểu về những cơ hội và thách thức khi Việt Nam tham gia AEC vào năm 2015. Theo một khảo sát khác của diễn đàn mạng lưới ASEAN, tính tới tháng 12/2013, chỉ 20% DN được khảo sát hiểu biết về các cơ hội, thách thức đến từ AEC. 80% số DN còn lại phần lớn là doanh nghiệp SME.
Với sự hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam, trong một sân chơi toàn cầu với các công ty lớn, các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp SME chỉ có lựa chọn duy nhất là bị thôn tính, đè bẹp hoặc linh hoạt tìm ra những thị trường ngách để tồn tại và phát triển, ông Phạm Tất Thắng chia sẻ.

Theo TS Phạm Thế Hưng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu DN vừa và nhỏ, các DNNVV Việt Nam gặp phải một số vấn đề cố hữu như khó tiếp cận được với các chính sách, chương trình ưu đãi của Chính phủ; hiệu quả sản xuất, kinh doanh thấp, hàng tồn kho lớn; thị trường tiêu thụ hẹp…


Hình 4: TS. Phạm Thế Hưng phát biểu tại Hội thảo

Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia, hội nhập cũng đang mở ra một thị trường thống nhất rộng lớn trong toàn khu vực và trên phạm vi toàn cầu, việc ra đời Cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015 sẽ mở ra một thị trường thống nhất cho 10 quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. “Điều này đòi hỏi tầm nhìn của DN không thể chỉ bó hẹp trong phạm vi quốc gia mình mà cần phải mở rộng hơn. Các DN cần nắm bắt cơ hội này”
Ngoài ra, trong bối cảnh hiện nay, cơ hội cho các DNNVV là môi trường kinh doanh mở rộng do hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu ngày càng mạnh của Việt Nam với các hiệp định Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP)…


Hình 5: Đại diện Sở Công Thương Hà Nội phát biểu

Hiện, Chính phủ đang triển khai những chương trình hành động toàn diện và thận trọng nhằm giúp DN tháo gỡ khó khăn, như: Tập trung giải quyết vấn đề tồn kho, nợ xấu, bất động sản; xây dựng mục tiêu dài hạn; tiếp tục đổi mới thể chế và tập trung hướng tới nguồn nhân lực chất lượng sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi cho DN, trong đó, DNNVV…

Ông Sunil Dsharma – Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV quốc tế (ISSME) đánh giá cao những nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ DNNVV của Chính phủ Việt Nam.

Về phía các DN, đại diện ISSME cũng khuyên DNNVV cần nâng cao hiểu biết về chính sách thương mại của các thị trường, tận dụng công cụ truyền thông xã hội để tiếp cận thị trường, tìm kiếm đối tác mới. Liên quan đến vấn đề tài chính cho DNNVV, hiện nay, ở các nước như Việt Nam, việc cung cấp tín dụng cho DNNVV qua các tổ chức tài chính còn gặp nhiều khó khăn, chịu rào cản lãi suất cao. Do đó, một số chuyên gia đã đề xuất giải pháp hướng tới thị trường trái phiếu mở bảo đảm tài chính cho những DN này.


Hình 6: Ông Sunil D Sharma – Tổng Thư ký ISSME

Tại hội thảo, ông Sunil D Sharma, Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ quốc tế (ISSME) cũng giới thiệu tới cộng đồng SME Việt Nam những nét chính về tổ chức này. ISSME là một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại New Delhi, Ấn Độ, được thành lập với mục tiêu là tổ chức toàn cầu của các doanh nghiệp nhỏ và giúp đỡ các tổ chức liên kết nhằm hỗ trợ sự phát triển toàn diện và bền vững của các doanh nghiệp SME thông qua việc trao đổi kiến thức và các cơ hội kết nối.

TS Phạm Thế  Hưng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ (RISME) kết luận: “RISME và ISSME đang nỗ lực để sớm ra mắt trung tâm ISSME tại Việt Nam với mục tiêu là cầu nối cho các SME Việt Nam tham gia vào các hoạt động của ISSME toàn cầu và bước ra thế giới, nắm bắt các cơ hội kinh doanh toàn cầu”.

Video về hội thảo

youtu.be/DpWqizOT12A

Ảnh và bài: Nguyễn Hằng