Hội thảo được tổ chức vào ngày 08/8/2014 tại thành phố Hồ Chí Minh và nhận được sự quan tâm tham gia của rất nhiều đại biểu đến từ các tỉnh thành phía nam:
– Đại diện Văn phòng Chính phủ: GS.TS Nguyễn Văn Cường, Phó Vụ trưởng;
– Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý TPHCM – TS Nguyễn Bách Phúc, Chủ tịch.
– Tổ hợp Giáo dục, Đào tạo, và Tư vấn Quản lý Stellar Management
– Câu lạc bộ Doanh nhân 2030: Ông Hà Xuân Anh – chủ nhiệm CLB, 05 thành viên trong Ban chủ nhiệm CLB và 20 Doanh nhân hội viên.
– Đại diện VCCI chi nhánh TP.HCM
– 20 Cán bộ, Đại diện Doanh nghiệp đến từ các Hiệp hội Doanh nghiệp phía Nam Việt Nam: Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sóc Trăng, An Giang, Trà Vinh, Cần Thơ, TP.HCM.
– 20 Doanh nhân, Doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh.
– Các cán bộ, chuyên viên của RISME.
– Các báo và tạp chí: Saigontimes, báo điện tử Thời Việt, tạp chí Doanh nhân Sài Gòn,…
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam chưa được quan tâm, hỗ trợ. Các gói hỗ trợ hàng chục ngàn tỉ đồng của nhà nước vẫn nằm ngoài tầm với của họ. Đây là vấn đề chính được nêu ra tại buổi hội thảo.
Hình 1: Toàn cảnh Hội thảo
GS.TS Nguyễn Văn Cường, Phó Vụ trưởng Văn phòng Chính phủ cho biết: hơn 90% tổng số doanh nghiệp trên cả nước là doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), góp phần quan trọng trong sự tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Nhóm doanh nghiệp này hiện vẫn đang mong chờ sự quan tâm và hỗ trợ để không phải ngừng hoạt động hoặc giải thể. Các gói hỗ trợ hàng chục ngàn tỉ đồng được ví như “trận mưa rào” dường như vẫn quá xa tầm với của rất nhiều doanh nghiệp khát vốn.
Hình 2: PGS.TS Nguyễn Văn Cường phát biểu tại Hội thảo
TS Nguyễn Bách Phúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý TPHCM – cho rằng lâu nay các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam chưa được “ai hỗ trợ” và “hỗ trợ gì” một cách lâu dài và có chiến lược.
Ông Phúc nêu rõ “ai hỗ trợ”: chính quyền các tỉnh thành, các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các tổ chức xã hội nghề nghiệp, tư vấn, quản lý v.v. lâu nay vẫn còn lúng túng, chưa có những hành động thiết thực để trợ giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua các khó khăn về quản lý, tư vấn khoa học, thay đổi thiết bị, công nghệ sản suất, các chính sách ưu đãi về thuế, lãi suất v.v.
Hình 3: TS. Nguyễn Bách Phúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý TPHCM
Nhìn ở góc độ các doanh nghiệp vừa và nhỏ được “hỗ trợ gì”, TS Nguyễn Bách Phúc có cảm giác các gói hỗ trợ trị giá hàng chục ngàn tỉ đồng đa phần rơi và nhóm “doanh nghiệp đại gia” bất động sản, xây dựng hoặc các Tổng công ty như Vinashin, Vinalines. “Có doanh nghiệp vừa rồi đề xuất Chính phủ cho vay 1.500 tỉ đồng để mua tàu đánh cá ở Hàn Quốc đã qua 30 năm sử dụng. Có phi lý không? Trong khi đó doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có ai tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi hỗ trợ sản xuất, kinh doanh”, ông Phúc nói.
Đồng quan điểm của ông Phúc, bà Mã Thị Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sóc Trăng, cho biết tại địa phương của bà có khoảng 70% doanh nghiệp chưa tiếp cận được nguồn vốn vay để hoạt động sản xuất, kinh doanh và chỉ có 2% doanh nghiệp toàn tỉnh có trình độ quản lý, điều hành, 98% doanh nghiệp còn lại phải tự bươn chải, quá tải trong công tác điều hành nội bộ và đối ngoại.
Hình 4: Bà Mã Thị Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sóc Trăng
Bà Thanh cho biết trong ba năm qua, các doanh nghiệp vừa và nhỏ đã oằn mình chịu rất nhiều áp lực, nếu năm 2014 chưa có thêm những chính sách hỗ trợ thiết thực, cởi mở thì không biết họ có chịu nổi nữa không.
Theo chia sẻ của Giáo sư Hà Tôn Vinh, Chủ tịch HĐQT Tổ hợp Giáo dục Đào tạo Stellar Management, thì doanh nghiệp nhỏ của Hoa Kỳ chiếm đến 95% tổng số doanh nghiệp. Nhiều biện pháp trợ giúp kinh doanh của chính phủ Mỹ đã đi vào thực tế như: mở rộng các quy định tạo điều kiện cho kinh doanh nhỏ gia nhập thị trường, cải cách chính sách an sinh xã hội và thuế khóa, trợ giúp tín dụng trực tiếp và bảo lãnh tín dụng, trợ giúp đổi mới công nghệ…
Hình 5: Giáo sư Hà Tôn Vinh
Đến nay, khối doanh nghiệp nhỏ đã tạo ra một nửa tổng sản phẩm phi nông nghiệp cho nền kinh tế Hoa Kỳ, tạo công ăn việc làm cho 50% người Mỹ, hằng năm tạo thêm 60 – 80% số công ăn việc làm mới (ngoài chính phủ). Nhóm doanh nghiệp này đóng góp 29% tổng giá trị xuất khẩu, chiếm 25% tăng trưởng chung của kinh tế Hoa Kỳ.
TS. Phạm Thế Hưng, Viện trưởng RISME cho rằng Doanh nghiệp nhỏ Việt Nam hiện nay rất cần nguồn vốn để cải tiến công nghệ sản xuất:
Có thể xem kinh nghiệm của Hàn Quốc và Nhật Bản:
Từ đầu những năm 80, Hàn Quốc đã thực hiện nhiều chính sách ưu tiên cho công ty quy mô nhỏ, quan trọng nhất là 19 điều luật hỗ trợ doanh nghiệp quy mô nhỏ.
Theo đó, doanh nghiệp được khuyến khích đổi mới cơ cấu quản lý và vận hành, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chế tạo, được hỗ trợ 50% chi phí trang thiết bị và giảm thuế doanh thu…
Ngoài ra, chính phủ còn ban hành Luật xúc tiến doanh nghiệp hỗ trợ, theo đó các tập đoàn công nghiệp lớn và chính phủ phải mua các sản phẩm của công ty nhỏ hơn. Đến nay, DNVVN chiếm 99% trong tổng số các loại hình doanh nghiệp và tạo công ăn việc làm cho hơn 87% lao động tại Hàn Quốc.
Hình 6: TS. Phạm Thế Hưng – Viện trưởng RISME
Tuy là một nền kinh tế lớn với nhiều tập đoàn kinh tế đa quốc gia, nhưng Nhật Bản vẫn coi trọng lực lượng doanh nghiệp nhỏ trong tổng thể nền kinh tế. Luật cơ bản về DNVVN của Nhật Bản định hướng: (1) nâng cấp cấu trúc doanh nghiệp gồm hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao công nghệ, hợp lý hóa quản lý kinh doanh, tối ưu hóa quy mô doanh nghiệp và (2) khắc phục các bất lợi của doanh nghiệp nhỏ bao gồm các chính sách như phòng chống cạnh tranh quá mức, hợp lý hóa các giao dịch với nhà thầu phụ và đảm bảo cơ hội cho hợp đồng đấu thầu Chính phủ.
…Mà ngẫm đến Việt Nam
Có thể thấy rằng, dù có sự khác nhau về xuất phát điểm, điều kiện và tốc độ phát triển kinh tế thì nhiều nền kinh tế trên thế giới đều nhận thức được sự cần thiết của các chính sách và biện pháp hỗ trợ sự phát triển của DNVVN, đặc biệt là hỗ trợ khả năng tiếp cận nguồn vốn. Chúng ta vốn đã nhận thức vấn đề này chậm hơn các nước khác đến hàng chục năm, mà sự quan tâm, hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ cũng chưa được quan tâm đúng mức.
Ý kiến của nhiều doanh nhân, lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu kinh tế tại buổi hội thảo cùng cho rằng vấn đề đặt ra “Nâng cao vị thế doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trong thị trường toàn cầu” chỉ là bước khởi đầu cho chuỗi hoạt động dài hạn. Doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn phát triển vững mạnh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và toàn cầu điều tất yếu là phải liên kết với nhau, chia sẻ kinh nghiệm để cùng phát triển và có rất nhiều con đường để nâng cao vị thế của mình.
Hình 7: Đại diện Doanh nghiệp phát biểu tại Hội thảo
Theo ông Sunil D Sharma, Tổng Thư ký Hiệp hội quốc tế doanh nghiệp vừa và nhỏ (ISSME), sự thay đổi của các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam là điều tất yếu, có thể điều chỉnh từ từ chứ không thể một bước nhảy vọt được từ thị trường trong nước ra toàn cầu.
Hình 8: Ông Sunil D Sharma phát biểu tại Hội thảo
“Trước đây các doanh nghiệp có quan niệm “đủ mạnh” là có vốn, công nghệ cộng với lực lượng lao động. Trong bối cảnh ngày nay, doanh nghiệp muốn “đủ mạnh hơn” cần phải nâng cao khả năng cạnh tranh liên tục bằng sự sáng tạo trong cách quản lý, thay đổi công nghệ. Còn bây giờ có rất nhiều doanh nghiệp nhỏ lại đủ sức cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn vì phát huy được thế mạnh về công nghệ, con người, thích ứng nhanh với nhu cầu thị trường và thay đổi toàn diện và kịp thời về mô hình quản lý”, ông Sunil D Sharma nói.
Hình 9: Các Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo
(Nguyễn Hằng)